نحوه شکایت از پزشک برای قصور پزشکی
نحوه شکایت از پزشک برای قصور پزشکی یکی از مهمترین موضوعات در حوزه حقوق پزشکی و سلامت است که در سراسر جهان از جمله ایران مورد توجه قرار دارد. این موضوع به مواردی اشاره دارد که پزشک یا کادر درمان به دلیل خطا، سهلانگاری یا عدم رعایت استانداردهای پزشکی، به بیمار آسیب وارد کند. عواقب قصور پزشکی میتواند بسیار جدی باشد و منجر به ناتوانی، بیماریهای مزمن و حتی فوت بیمار شود.

جالب است بدانید در شهر نیویورک ایالات متحده آمریکا، منطقهای به نام Medical Malpractice Row وجود دارد که در آن وکلای متخصص در حوزه قصور پزشکی مستقر هستند. این وکلا به صورت حرفهای به پروندههای قصور پزشکی رسیدگی میکنند و به بیماران در پیگیری حقوقشان کمک میکنند.
در ایران، قوانین و مقرراتی برای رسیدگی به پروندههای قصور پزشکی وجود دارد. با این حال، پیچیدگیهای این نوع پروندهها و عدم آگاهی بیماران از حقوق خود، باعث شده است که بسیاری از پروندههای قصور پزشکی بدون نتیجه مناسب بسته شود بنابراین بسیار مهم است که شما با یک وکیل حرفه ای که کاملا به این نوع دعاوی مسلط بوده و تجربه طرح شکایت قصور پزشکی از دکتر متخلف را داشته باشد اقدام به طرح دعوا نمایید تا به علت عدم آگاهی و تجربه حق شما مورد تضییع قرار نگیرد چراکه همانطور که مطلعید اصولا هر فرد درباره یک موضوع حقوقی تنها یکبار حق شکایت دارد.
برای شکایت از پزشک متخلف یا قاصر، میتوانید از سه مسیر مختلف اقدام کنید: نظام پزشکی، دادسرا و دادگاه حقوقی. در ادامه، نحوه انجام این فرآیندها و مواد قانونی مربوطه بصورت خلاصه شرح داده میشود.
البته مراجع دیگری نیز به تناسب موضوع صلاحیت رسیدگی دارند مثلا برای دندانپزشکی، معمولا در دانشگاه های علوم پزشکی، بخش بهداشت، قسمتی بنام تعزیرات یا شکایات دندانپزشکی وجود دارد یا سازمان نظام پرستاری که برای رسیدگی به تخلفات انتظامی پرستاران حق رسیدگی دارد اما این مراجع انتظامی هستند و برای اعلام جرم و یا اخذ خسارت باید به نهاد قضائی مراجعه نمود.
شکایت از پزشک از طریق نظام پزشکی
- مراجعه به نظام پزشکی: ابتدا به سازمان نظام پزشکی شهرستان یا استان خود مراجعه کنید.
- تکمیل فرم شکایت: فرم شکایت را تکمیل و مدارک لازم را ارائه دهید. این مدارک میتواند شامل گزارشهای پزشکی، آزمایشها، و مدارک بیمارستانی باشد.
- بررسی پرونده: نظام پزشکی پرونده شما را بررسی کرده و در صورت نیاز پزشک معالج را احضار میکند.
- کمیسیونهای تخصصی: پرونده به کمیسیونهای تخصصی ارجاع داده میشود که شامل پزشکان متخصص در حوزه مربوطه هستند.
- رأی نهایی: پس از بررسیهای لازم، نظام پزشکی رأی نهایی خود را صادر میکند.
- تجدیدنظر: امکان درخواست تجدیدنظر رأی هیئت بدوی شهرستان در هیئت تجدیدنظر استان و یا هیئت عالی و یا دادگاه تجدیدنظر استان وجود دارد که بسته به نحوه پیگیری دعوا باید انتخاب شوند.
مواد قانونی:
- ماده ۲۰ قانون تشکیل نظام پزشکی
- ماده ۲۳ آییننامه انتظامی رسیدگی به تخلفات صنفی و حرفهای شاغلان حرفههای پزشکی و وابسته
از نظر حقوقی این راه پیشنهاد نمی شود چون فرآیندهای رسیدگی برخلاف اصول حقوقی هستند.
شکایت از پزشک از طریق دادسرا
- مراجعه به دادسرا: به دادسرای محل وقوع جرم مراجعه کنید. در شهرهای بزرگ مانند تهران، دادسرای مخصوصی برای رسیدگیبه قصورات و جرائم پزشکی وجود دارد که صرفا در آن دادسرا شکایات بررسی می گردند.
- تنظیم شکواییه: شکواییهای تنظیم کرده و مدارک و مستندات خود را ضمیمه کنید.
- بررسی اولیه: دادسرا پرونده را بررسی کرده و در صورت نیاز دستور تحقیقات بیشتر را صادر میکند.
- ارجاع پرونده به پزشکی قانونی: ممکن است پرونده به پزشکی قانونی ارجاع داده شود تا نظر تخصصی ارائه شود. توجه داشته باشید ارجاع موضوع کارشناسی حتما باید به پزشکی قانونی ارجاع گردد چراکه تنها در این سازمان شما به عنوان شاکی از ارکان اصول اساسی دادرسی بهره مند می باشید و درصورت هرگونه تخلف می توانید موضوع را به سرعت از مرجع قضائی پیگیری نمایید. همچنین، طبق آیین نامه رسیدگی به دستورات واصله قضائی که سال پیش صادر گردیده، خوشبختانه این سازمان مانند سابق نمی تواند مدت رسیدگی به موضوعات کارشناسی را مبهم یا طولانی بگذارد و باید در مدت زمان کاملا محدود و مشخصی به پرونده شما رسیدگی گردد که این امر یکی از اصول اساسی دادرسی عادلانه است.
- صدور کیفرخواست: در صورت اثبات قصور، دادسرا کیفرخواست صادر کرده و پرونده را به دادگاه کیفری ارجاع میدهد.
مواد قانونی:
- مواد ۱۲۵ و ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲
توجه داشته باشید ممکن است بعضی دادسراها بخواهند شما را برای انجام کارشناسی پزشکی راهی سازمان نظام پزشکی کنند که در این صورت شما باید درخواست کنید که موضوع به سازمان پزشکی قانونی ارجاع شود چون از نظر اصول دادرسی عادلانه این امر به نفع شما می باشد درصورتیکه شعبه مخالفت نماید یا سازمان پزشکی قانونی را صالح نداند می توانید این نکته را بصورت لایحه به شعبه اعلام کنید که براساس ماده یک قانون تشکیل سازمان پزشکی قانونی کشور، مصوب ۲۷/۴/۱۳۷۲ مجلس شورای اسلامی، اظهار نظر در کلیه امور پزشکی قانونی و کارشناسی آن، کالبدشکافی و انجام امور آزمایشگاهی و پاراکلینیکی به دستور مراجع ذیصلاح قضایی و پاسخ به استعلامات ادارات و سازمان های وابسته به قوه قضاییه و سایر دستگاههای دولتی، جزو وظایف اصلی و ذاتی سازمان پزشکی قانونی می باشد.
براساس تبصره ۱ اظهار نظر پزشکی قانونی باید مستدل، روشن و متضمن شرح مشهودات و معاینات و مبتنی بر مدارک و ملاحظات علمی و آزمایشگاهی و با استفاده از روشهای جدید و نتیجه گیری کافی باشد و براساس تبصره ۲ همان قانون متخلفین از انجام دستورهای مقامات ذیصلاح قضایی، مشمول حکم مندرج در قسمت اخیر ماده ۱۹ قانون آیین دادرسی کیفری خواهند بود.
طبق ماده ۲ آیین نامه اجرایی قانون تشکیل سازمان پزشکی قانونی کشور، درخواستها و دستورات مراجع قضایی … توسط مسول مربوطه در سازمان واحد های تابعه آن حسب مورد به افراد یا بخش های ذیربط ارجاع میگردد تا پس از اقدامات تشخیصی لازم … و در صورت لزوم ارجاع موضوع به کمیسیونهای پزشکی، نتایج حاصله در مدتی متناسب با موضوع ارجاعی طی گزارشی حاوی نکات مورد درخواست مرجع قضایی … به مقام قضایی ذیربط منعکس گردد.
شورای حل اختلاف یا دادگاه صلح صلاحیت رسیدگی به این دعوا را ندارند و درصورت ارجاع به شورا بدون موافقت شما، می توانید به این امر اعتراض نمایید.

شکایت از پزشک از طریق دادگاه حقوقی
- مراجعه به دادگاه حقوقی: به دادگاه حقوقی محل وقوع جرم مراجعه کنید.
- تنظیم دادخواست: دادخواستی تنظیم کرده و مدارک و مستندات لازم را ارائه دهید.
- بررسی مدارک: دادگاه مدارک و مستندات را بررسی کرده و در صورت نیاز از کارشناسان پزشکی استفاده میکند.
- جلسات دادگاه: جلسات دادگاه برگزار شده و طرفین دعوا میتوانند دفاعیات خود را مطرح کنند.
- صدور حکم: دادگاه پس از بررسیهای لازم، حکم خود را صادر میکند.
مواد قانونی:
- ماده ۱ قانون مسئولیت مدنی
- ماده ۳۳۱ قانون مدنی
- مواد ۱۲۵ و ۴۹۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۹۲
نکات مهم
- مدارک و مستندات: داشتن مدارک کامل و مستندات معتبر برای اثبات قصور پزشکی بسیار اهمیت دارد.
- مشاوره حقوقی: اقدام به طرح شکایت قصور پزشکی بدون دارا بودن یک وکیل حرفه ای و با تجربه، نه تنها ممکن است حق از دست رفته شما را جبران ننماید بلکه باعث خستگی و تحمیل فشارهای عصبی زیاد و حتی آسیب روانی شده و مشکلی دیگر بر مشکل سابق شما اضافه گردد.
- زمانبندی: به موقع اقدام کردن و رعایت زمانبندیهای قانونی اهمیت زیادی دارد.
با رعایت این مراحل و توجه به مواد قانونی مربوطه، میتوانید شکایت خود را به درستی پیش ببرید و از حقوق خود دفاع کنید.
درصورتیکه مایل به یافتن وکیل برای شکایت از پزشک بابت قصور پزشکی هستید حتما با ما تماس بگیرید تا شکایت شما توسط وکیل باتجربه پیگیری حقوقی گردد.
