طلاق در خارج از کشور؛ وقتی در اسناد ایرانی هنوز متأهل هستید
«دادگاه همین‌جا حکم طلاق را صادر کرد، دیگر چه کاری با ایران داریم؟» بسیاری از زوج‌هایی که طلاق در خارج از کشور را پشت سر می‌گذارند، با همین باور سال‌ها آسوده زندگی می‌کنند. روزی می‌رسد که برای ازدواج دوباره، تمدید گذرنامه، شناسنامه فرزند یا تقسیم ارث سراغ اسناد ایرانی می‌روند. آنجا می‌بینند بدون ثبت طلاق، در دفاتر رسمی هنوز همسر کسی هستند که سال‌ها پیش از او جدا شدند. گاهی هم خبر از سوی دیگر می‌رسد. همسر سابق در ایران مهریه را مطالبه می‌کند یا برای نفقه به دادگاه می‌رود.
به زبان ساده، طلاق در خارج از کشور یعنی جدایی زوجین ایرانی در دادگاه یا مرجعی خارج از ایران. این جدایی در کشور محل اقامت اعتبار دارد، اما در ایران به خودی خود اثری ندارد. ماده ۶ قانون مدنی قوانین مربوط به نکاح و طلاق را درباره همه اتباع ایران، حتی اگر مقیم خارج باشند، لازم‌الاجرا می‌داند. طبق ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده، احکام محاکم و مراجع خارجی در امور خانوادگی ایرانیان مقیم خارج در ایران اجرا نمی‌شود. استثنا تنها جایی است که دادگاه صالح ایرانی آن حکم را بررسی کند و حکم تنفیذی صادر کند.
طلاق در خارج از کشور و اسنادی که شما را هنوز متأهل می‌دانند
ماده ۲۰ قانون حمایت خانواده ثبت نکاح و طلاق را الزامی می‌داند. تا وقتی جدایی شما در ایران ثبت نشود، ازدواج در اسناد ایرانی باقی است و هر جا این اسناد اهمیت دارد، همان ازدواج مبنای تصمیم است. زنی که در اسناد ایرانی هنوز شوهر دارد، برای ازدواج دوباره در ایران با مانع جدی روبه‌رو می‌شود. فرزندی هم که از رابطه تازه به دنیا می‌آید، ممکن است برای مدارک هویتی خود با مشکل مواجه شود. مردی که دوباره ازدواج می‌کند، از نگاه اسناد ایرانی همسر دیگری هم دارد.
سفر هم از این وضعیت در امان نیست. ماده ۱۸ قانون گذرنامه صدور گذرنامه زنان شوهردار را جز در موارد استثنا منوط به موافقت کتبی شوهر می‌داند. طبق ماده ۱۹ همان قانون، اگر شوهر از اجازه خود برگردد، از خروج زن جلوگیری می‌شود. زنی که سال‌ها پیش در خارج از کشور جدا شد، ممکن است در سفری کوتاه به ایران اجازه خروج خود را در دست همسر سابق ببیند. در ارث هم همسری که در اسناد ایرانی باقی است، ممکن است پس از فوت یکی از دو طرف در شمار وراث قرار گیرد.
ثبت طلاق خارج از کشور در ایران؛ حکم خارجی به‌تنهایی کافی نیست
بسیاری گمان می‌کنند ثبت طلاق خارج از کشور در ایران کاری اداری است که هر وقت لازم شد انجام می‌شود. ماده ۹۷۲ قانون مدنی می‌گوید احکام محاکم خارجه را نمی‌توان در ایران اجرا کرد، مگر آنکه مطابق قوانین ایران امر به اجرای آنها صادر شود. تبصره ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده هم ثبت طلاق ایرانیان مقیم خارج را منوط به اجرای صیغه طلاق توسط اشخاص صلاحیت‌دار می‌داند. ثبت طلاق رجعی هم طبق همین تبصره به پایان عده بستگی دارد. حکمی که دادگاهی خارجی با معیارهای خود صادر می‌کند، همیشه با این شرایط هم‌خوان نیست.
اگر زوجین تابعیت یکسانی نداشته باشند، ماده ۹۶۳ قانون مدنی روابط شخصی و مالی آنها را تابع قانون دولت متبوع شوهر می‌داند. پس وقتی شوهر ایرانی است، قانون ایران همچنان بر این رابطه حاکم است. درخواست تنفیذ حکم طلاق خارجی اگر بدون شناخت این قواعد مطرح شود، ممکن است به رد برسد و ماه‌ها بعد همه چیز از نقطه اول آغاز شود. این همان شکست دوم است.
طلاق شما هنوز در ایران ثبت نشده است؟
خلاصه وضعیت و تاریخ حکم طلاق خارجی را از طریق واتس‌اپ ارسال فرمایید تا پیش از آنکه این وضعیت در ازدواج، سفر یا ارث مشکلی بسازد، تکلیف آن روشن شود.
مهریه، نفقه و حضانت؛ پرونده‌ای که در ایران باز می‌ماند
دادگاه خارجی ممکن است اموال زوجین را طبق قانون محل اقامت تقسیم کند و درباره مهریه هیچ تصمیمی نگیرد. مهریه‌ای که عقدنامه ایرانی تعیین می‌کند، دینی بر عهده شوهر است و با جدایی در خارج از بین نمی‌رود. نفقه هم از نگاه قانون ایران می‌تواند موضوع دعوا باشد. ماده ۱۲۰۶ قانون مدنی به زن اجازه می‌دهد در هر حال برای نفقه زمان گذشته اقامه دعوا کند. تبصره ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده هم تصریح می‌کند وقتی طلاق به درخواست زوج ثبت می‌شود، زوجه می‌تواند برای مطالبه حقوق قانونی خود به دادگاه‌های ایران مراجعه کند. ماده ۱۴ همان قانون حتی برای زوجینی که هیچ‌یک در ایران سکونت ندارند، دادگاهی در ایران را صالح می‌داند.
برای مرد، این یعنی مهریه‌ای که فکر می‌کرد در خارج تسویه کرد، ممکن است در ایران دوباره مطرح شود. چنین ادعایی ممکن است ملک یا سفر او را درگیر کند. برای زن یعنی حقی که شاید هرگز در دادگاه خارجی طرح نکرد، هنوز زنده است. اگر موضوع اصلی شما مهریه است، این حق را باید با شناخت پیامدهایش پیگیری کرد. رأی حضانت و ملاقات فرزند هم که دادگاه خارجی صادر می‌کند، بدون تنفیذ در ایران اجرا نمی‌شود.
نقش وکیل در طلاق ایرانیان خارج از کشور
در طلاق ایرانیان خارج از کشور، دو نظام حقوقی هم‌زمان درباره یک ازدواج تصمیم می‌گیرند. وکیل طلاق وکیل شمال کمک می‌کند جدایی شما در اسناد ایرانی هم به پایان برسد. مهریه، نفقه و حضانت هم پیش از آنکه سال‌ها بعد غافلگیرتان کند، تکلیف روشنی پیدا می‌کند. اگر هنوز حکمی در کار نیست و زن قصد جدایی دارد، نوشته طلاق از طرف زن را هم بخوانید.
سؤال‌های متداول درباره طلاق در خارج از کشور
نه. طبق ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده، حکم مراجع خارجی در امور خانوادگی ایرانیان مقیم خارج فقط با حکم تنفیذی دادگاه صالح ایرانی در ایران اجرا می‌شود.
ازدواج در اسناد ایرانی باقی می‌ماند و می‌تواند ازدواج دوباره، گذرنامه زن، مدارک فرزندان و ارث را تحت تأثیر قرار دهد.
تا وقتی زن مهریه را دریافت نکند یا آن را نبخشد، طلاق خارجی این حق را از بین نمی‌برد. تبصره ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده هم راه دادگاه‌های ایران را برای مطالبه حقوق زوجه باز می‌گذارد.
طبق تبصره ماده ۱۵ قانون حمایت خانواده، در طلاق بائن زوجه هم می‌تواند ثبت طلاق را درخواست کند. ثبت طلاق رجعی به پایان عده بستگی دارد.
ازدواجی که تمام شد، در اسناد هم تمام شود
خلاصه وضعیت خود را از طریق واتس‌اپ یا تلگرام ارسال فرمایید یا تماس بگیرید. اطلاعات شما محرمانه می‌ماند و پیش از هر تصمیم می‌دانید جدایی شما در ایران چه پیامدی دارد.
با وکیل مشورت کنید
پیش از هر اقدام، با یک مشاوره بدانید دقیقاً کجا ایستاده‌اید و چه چیزی را نباید از دست بدهید.
مشاوره مشاوره فوری