طلاق به دلیل عسر و حرج؛ وقتی ادامه زندگی مشترک تحمل‌ناپذیر است
بسیاری از زنان گمان می‌کنند بدون رضایت شوهر راهی برای جدایی ندارند یا تنها راهشان بخشش مهریه است، حتی وقتی سال‌هاست زندگی مشترک برایشان جز ترس و فرسودگی چیزی ندارد. همسر رفتار آزارنده دارد، ماه‌ها خانه را رها می‌کند یا به اعتیاد گرفتار است و هر بار که حرف جدایی پیش می‌آید، می‌گوید هرگز رضایت نمی‌دهد. قانون برای همین شرایط نهادی به نام عسر و حرج پیش‌بینی کرده است.
به زبان ساده، عسر و حرج یعنی وضعیتی که ادامه زندگی مشترک را برای زن با سختی شدید و غیرقابل تحمل همراه کند. طبق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، در چنین وضعیتی زن می‌تواند به دادگاه مراجعه کند و اگر عسر و حرج ثابت شود، دادگاه شوهر را به طلاق ملزم می‌کند و در صورت امتناع او، طلاق با اذن حاکم واقع می‌شود. تبصره این ماده نمونه‌هایی را برشمرده است، اما این نمونه‌ها حصری نیستند و دادگاه می‌تواند شرایط دیگری را هم در همین حکم بداند.
موارد عسر و حرج در قانون
تبصره ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی از جمله این موارد را برشمرده است: ترک زندگی خانوادگی به مدت شش ماه متوالی یا نه ماه متناوب در یک سال بدون عذر موجه، اعتیاد زیان‌آور شوهر که به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد کند، محکومیت قطعی به حبس پنج سال یا بیشتر، ضرب و شتم یا هر سوءرفتار مستمر که عرفا با توجه به وضعیت زن قابل تحمل نباشد و ابتلای شوهر به بیماری صعب‌العلاج روانی یا واگیردار یا هر بیماری صعب‌العلاج دیگری که زندگی مشترک را مختل کند. رویه دادگاه‌ها امروز دایره این موارد را گسترده‌تر می‌بیند.
چرا بسیاری از پرونده‌های عسر و حرج رد می‌شوند
دشواری اصلی این پرونده‌ها اثبات است. آنچه زن سال‌ها تحمل کرده، اگر به شکلی قابل قبول به دادگاه عرضه نشود، در نگاه قاضی تنها یک ادعاست. دادخواستی که با شتاب و بر پایه مدارک ناقص تنظیم شود، ممکن است رد شود و همین رأی، در دعوای بعدی هم سایه بیندازد. گاهی زنی که حق کامل جدایی داشت، پس از یک شکست به این نتیجه می‌رسد که چاره‌ای جز بخشش مهریه ندارد.
خطای دیگر، ترک خانه بدون پشتوانه قانونی است. زنی که پیش از روشن شدن موقعیت حقوقی خود خانه را ترک می‌کند، ممکن است با ادعای عدم تمکین روبه‌رو شود و حق نفقه را از دست بدهد. یک پیام یا یک جمله عجولانه هم گاهی مدرکی به دست طرف مقابل می‌دهد. پیش از هر اقدام، باید روشن شد کدام رفتار به سود پرونده است و کدام علیه آن.
ادامه زندگی مشترک برایتان تحمل‌ناپذیر است؟
تصویر عقدنامه و هر مدرکی از شرایط زندگی را از طریق واتس‌اپ ارسال فرمایید. اطلاعات شما محرمانه می‌ماند و پیش از هر اقدام، راه‌های جدایی با حفظ حقوقتان روشن می‌شود.
عسر و حرج و حقوق مالی زن
طلاق به دلیل عسر و حرج به معنای گذشتن از حقوق مالی نیست. مهریه حق زن است و جدایی از این راه آن را از بین نمی‌برد. اجرت‌المثل ایام زوجیت هم مستقل از دلیل طلاق بررسی می‌شود. بسیاری از زنان به دلیل ترس از طولانی شدن پرونده، به جای این مسیر به طلاق توافقی با بخشش مهریه تن می‌دهند، در حالی که اگر موقعیت حقوقی‌شان را می‌دانستند، چنین معامله‌ای نمی‌کردند.
راه‌های دیگر جدایی برای زن
عسر و حرج تنها راه جدایی زن نیست. شروط ضمن عقد که در بیشتر عقدنامه‌ها امضای زوجین را دارد و وکالت در طلاق که برخی زوجین هنگام عقد یا پس از آن تنظیم می‌کنند، هر کدام مسیر جداگانه‌ای هستند. رویه قضایی هم امروز راه‌هایی فراتر از شروط عقدنامه پیش روی زن باز می‌کند. انتخاب مسیر درست بر پایه شرایط هر زن و مدارک او، سرعت و نتیجه پرونده را تعیین می‌کند.
نقش وکیل در پرونده عسر و حرج
در این پرونده‌ها رنج سال‌ها باید به زبان حقوق ترجمه شود. وکیل طلاق وکیل شمال با درک شرایط شما، پرونده را طوری پیش می‌برد که جدایی با حفظ حقوق مالی و در کوتاه‌ترین زمان ممکن انجام شود. برای آشنایی با دیگر دعاوی خانوادگی، صفحه وکیل خانواده را ببینید.
سؤال‌های متداول درباره عسر و حرج
بله. طبق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی اگر این وضعیت در دادگاه ثابت شود، دادگاه شوهر را به طلاق ملزم می‌کند و اگر او امتناع کند، طلاق با اذن حاکم واقع می‌شود.
نه. نمونه‌های تبصره ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی حصری نیستند و دادگاه می‌تواند شرایط دیگری را هم که ادامه زندگی را تحمل‌ناپذیر کرده در همین حکم بداند.
نه. مهریه حق زن است و این نوع جدایی آن را از بین نمی‌برد، مگر اینکه زن خودش آن را ببخشد.
جدایی، با حفظ حقوق و آرامش
تصویر مدارک را از طریق واتس‌اپ یا تلگرام ارسال فرمایید یا تماس بگیرید. اطلاعات شما محرمانه است و شما هر تصمیم را با آگاهی کامل از پیامدهای آن می‌گیرید.
با وکیل مشورت کنید
پیش از هر اقدام، با یک مشاوره بدانید دقیقاً کجا ایستاده‌اید و چه چیزی را نباید از دست بدهید.
مشاوره مشاوره فوری