توقیف سهم‌الارث بابت مهریه براساس قانون جدید ثبت؛ وقتی شوهر ارث برده یا فوت کرده
تصور کنید سال‌هاست برای وصول مهریه خود پیگیری می‌کنید و شوهرتان می‌گوید مالی ندارد. پدرشوهرتان فوت می‌کند و سهمی از خانه و زمین او به شوهرتان می‌رسد. چند هفته بعد می‌شنوید برادرانش قصد فروش ملک را دارند و شوهرتان می‌خواهد سهم خود را به یکی از آن‌ها صلح کند. توقیف سهم‌الارث بابت مهریه همان ابزاری است که پیش از این انتقال باید از آن استفاده کرد.
در این پرونده‌ها زمان از هر چیز مهم‌تر است. اگر سهم پیش از توقیف به نام دیگری منتقل شود، وصول مهریه به دعوایی طولانی و پرهزینه تبدیل می‌شود. از این رو سند ازدواج، سوابق ثبتی ملک موروثی و وضعیت وراث باید بی‌درنگ توسط وکیل بررسی گردد تا حق شما پیش از جابه‌جایی اموال حفظ شود.
به زبان ساده، توقیف سهم‌الارث بابت مهریه یعنی بازداشت سهمی که شوهر از ارث می‌برد، یا بازداشت ترکه شوهر فوت‌شده، تا مهریه از آن پرداخت شود. زن می‌تواند با سند ازدواج از اجرای ثبت اجرائیه بگیرد یا در دادگاه مهریه را مطالبه کند و هم‌زمان تأمین خواسته بخواهد. برای توقیف سهم مشاع شوهر لازم نیست ابتدا ملک بین وراث تقسیم شود. اگر شوهر فوت کرده باشد، مهریه به نرخ روز تا تاریخ فوت محاسبه و پیش از تقسیم ارث از ترکه پرداخت می‌شود.
وقتی شوهر زنده است و از پدر یا مادر ارث برده
سهمی که از ارث به شوهر می‌رسد، از همان لحظه فوت مورث جزو دارایی اوست، حتی اگر هنوز ملک تقسیم نشده و سندی به نام او صادر نشده باشد. پس زن می‌تواند همین سهم مشاع را بابت مهریه توقیف کند. اگر مهریه در سند ازدواج ثبت است، ساده‌ترین راه درخواست اجرائیه از اداره اجرای ثبت است. راه دیگر، دادخواست مطالبه مهریه در دادگاه همراه با درخواست تأمین خواسته طبق ماده ۱۰۸ قانون آیین دادرسی مدنی است.
بسیاری خیال می‌کنند تا گواهی انحصار وراثت صادر نشود، کاری از دست زن برنمی‌آید. اداره کل حقوقی قوه قضاییه در نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۲۵۶ اعلام کرد که طلبکار برای مزایده سهم مشاع بدهکار به گواهی انحصار وراثت نامحدود نیاز ندارد. طبق ماده ۳۶۰ قانون امور حسبی هم طلبکار ذی‌نفع است و خودش می‌تواند درخواست صدور گواهی را بدهد.
یک استثنا را باید از پیش سنجید. اگر شوهر در همان خانه موروثی زندگی می‌کند و مسکن دیگری ندارد، طبق نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۰/۳۴۱ سهم او تا اندازه نیازش جزو مستثنیات دین است. در این حالت توقیف ممکن است فقط نسبت به مازاد نیاز او پیش برود. پس از توقیف، فروش سهم مشاع از راه مزایده انجام می‌شود و اگر لازم باشد، افراز ملک مشاع سهم را از بقیه جدا می‌کند.
شوهر شما از ارث سهم دارد ولی مهریه را نمی‌پردازد؟
تصویر سند ازدواج، گواهی فوت مورث و هر مدرکی از اموال موروثی را از طریق واتس‌اپ ارسال فرمایید. پس از بررسی، سریع‌ترین راه توقیف به‌صراحت اعلام می‌شود.
وقتی شوهر فوت کرده؛ پرداخت مهریه از ترکه
طبق مواد ۸۶۸ و ۸۶۹ قانون مدنی، مالکیت وراث بر ترکه زمانی مستقر می‌شود که دیون متوفی پرداخت شده باشد. مهریه هم یکی از همین دیون است. پس تا مهریه از ترکه پرداخت نشود، وراث نمی‌توانند ترکه را به‌طور قطعی بین خود تقسیم کنند. اگر ترکه فقط به اندازه مهریه باشد، طبق نظریه‌های مشورتی کل آن به زن می‌رسد.
درباره مبلغ، ماده ۳ آیین‌نامه اجرایی قانون الحاق تبصره به ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی صریح است. وقتی مهریه از ترکه شوهر فوت‌شده پرداخت می‌شود، تاریخ فوت مبنای محاسبه است. یعنی تغییر شاخص تورم تا روز فوت حساب می‌شود و نه تا روز پرداخت. اینکه شاخص کدام سال ملاک باشد، هنوز محل اختلاف است.
درباره اولویت مهریه یک باور رایج نادرست است. ماده ۲۲۶ قانون امور حسبی طلبکاران ترکه را در پنج طبقه قرار می‌دهد و مهریه را در طبقه چهارم، آن هم فقط تا ده هزار ریال، ممتاز می‌داند. این ترتیب فقط وقتی اهمیت پیدا می‌کند که ترکه برای همه بدهی‌ها کافی نباشد. در این حالت مازاد مهریه به نسبت با طلبکاران عادی تقسیم می‌شود. پس مهریه همیشه بر همه بدهی‌ها مقدم نیست و هزینه کفن و دفن و طلب طلبکاران دارای وثیقه پیش از آن پرداخت می‌شود.
خانه متوفی هم پس از فوت او، از ترکه به‌عنوان مستثنیات دین حمایت نمی‌شود. اگر زن از اجرای ثبت اجرائیه بگیرد، طبق ماده ۱۲۰ آیین‌نامه اجرای مفاد اسناد رسمی، درخواست به طرفیت وراث تنظیم می‌شود.
انتقال سهم‌الارث برای فرار از مهریه
گاهی شوهر یا وراث پیش از توقیف، سهم را به خویشاوندی منتقل می‌کنند. اگر این انتقال صوری باشد، یعنی فقط برای فرار از دین و بدون قصد واقعی معامله باشد، طبق ماده ۲۱۸ قانون مدنی باطل است و زن می‌تواند در دادگاه حقوقی ابطال آن را بخواهد. ولی جنبه کیفری محدودتر از آن است که بیشتر مردم فکر می‌کنند. طبق رأی وحدت رویه ۷۷۴ دیوان عالی کشور، جرم انتقال مال به قصد فرار از دین فقط وقتی محقق می‌شود که انتقال پس از صدور حکم قطعی انجام شده باشد. داشتن سند ازدواج به‌تنهایی انتقال قبلی را جرم نمی‌کند.
توقیف سهم‌الارث بابت مهریه براساس قانون جدید ثبت
قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول این پرونده‌ها را به سود زن تغییر می‌دهد. طبق ماده ۱ این قانون، معامله ملکی که با سند عادی انجام شود در هیچ دادگاه یا اداره‌ای پذیرفته نمی‌شود، جز برای پس گرفتن پولی که پرداخت شد. اجرای این ماده به دلیل مشکلات اجرایی با تأخیر همراه بود. برای سندهای حدنگاری که از ۳ تیر ۱۴۰۳ به بعد صادر شده‌اند از تاریخ صدور سند و برای بقیه املاک از حدود خرداد ۱۴۰۶ اجرا می‌شود.
پس اگر شوهر پس از این تاریخ‌ها سهم ملک موروثی را با صلح‌نامه یا قولنامه عادی به برادرش واگذار کند، آن برادر نمی‌تواند در دادگاه به این سند عادی برای جلوگیری از توقیف تکیه کند. خود ارث معامله نیست و وراث بدون نیاز به سند جدید مالک سهم خود شناخته می‌شوند. هنوز رأی مشخصی درباره تقسیم‌نامه‌های عادی بین وراث صادر نشده و رویه در حال شکل‌گیری است.
هزینه و مسیر مناسب
هزینه دادرسی دعوای مطالبه مهریه در مرحله بدوی ۲.۵ درصد تا مبلغ ۲۰۰ میلیون ریال و ۳.۵ درصد نسبت به مازاد آن است. زنی که توان پرداخت ندارد، می‌تواند هم‌زمان دعوای اعسار از هزینه دادرسی را مطرح کند ولی راه بهتر استفاده از امکان ثبت دعاوی زناشویی بدون پرداخت هزینه دادرسی با قانون خانواده است. اجرای ثبت هزینه دادرسی ندارد، ولی حق‌الاجرای خود را می‌گیرد. قاعده ۱۱۰ سکه در ماده ۲۲ قانون حمایت خانواده فقط به حبس شوهر زنده مربوط است و در وصول مهریه از ترکه نقشی ندارد.
سؤال‌های متداول درباره توقیف سهم‌الارث بابت مهریه
بله. سهم مشاع شوهر از زمان فوت مورث به او تعلق دارد و طبق نظریه مشورتی ۷/۱۴۰۱/۱۲۵۶ برای مزایده آن گواهی انحصار وراثت نامحدود لازم نیست. طلبکار خودش هم می‌تواند صدور گواهی را درخواست کند.
طبق ماده ۳ آیین‌نامه اجرایی قانون الحاق تبصره به ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی، وقتی مهریه از ترکه پرداخت می‌شود، تاریخ فوت مبنای محاسبه است و تغییر شاخص تورم تا روز فوت حساب می‌شود.
نه. مهریه مثل هر دین دیگر پیش از تقسیم ارث پرداخت می‌شود، ولی طبق ماده ۲۲۶ قانون امور حسبی فقط تا ده هزار ریال در طبقه چهارم ممتاز است. اگر ترکه کافی نباشد، مازاد آن به نسبت با طلبکاران عادی تقسیم می‌شود.
وکیل مهریه
تصویر مدارک را از طریق واتس‌اپ یا تلگرام ارسال فرمایید یا تماس بگیرید. هزینه بررسی حقوقی سرمایه‌ای برای حفظ حق شماست.
با وکیل مشورت کنید
پیش از هر اقدام، با یک مشاوره بدانید دقیقاً کجا ایستاده‌اید و چه چیزی را نباید از دست بدهید.
مشاوره مشاوره فوری